„Niegrzeczne” zachowania maluszków – co dziecko naprawdę chce nam powiedzieć?

Maluszki w wieku 1–2 lat intensywnie odkrywają świat, a ich emocje bywają ogromne i trudne do opanowania. To naturalne, że w tym wieku dzieci mogą krzyczeć, płakać, rzucać zabawkami czy odmawiać współpracy. Zamiast mówić „niegrzeczne”, warto spojrzeć głębiej – co maluszek próbuje nam powiedzieć?

1. Złość i frustracja

Maluchy w tym wieku często doświadczają frustracji, np. gdy nie mogą czegoś zrobić same, albo gdy ich potrzeby nie są od razu zaspokojone. Złość może objawiać się krzykiem, płaczem lub rzucaniem przedmiotami.

Jak reagować:

• Zachowaj spokój – Twoja opanowana reakcja pomaga dziecku poczuć bezpieczeństwo.

• Nazwij emocję słowami prostymi dla malucha: „Widzę, że jesteś zły, bo nie możesz wziąć tej zabawki”.

• Zaproponuj alternatywę: np. „Pocałuj pluszaka albo uderz poduszkę”.

Psycholog dziecięcy dr Anna Kaczmarek podkreśla: „W tym wieku dzieci uczą się emocji poprzez naśladowanie dorosłych – nasze spokojne reakcje są dla nich wzorem”.

2. Płacz i marudzenie

Płacz to podstawowy sposób komunikacji maluszka. Dziecko może płakać, bo jest głodne, zmęczone, znudzone lub potrzebuje bliskości. Nie zawsze chodzi o „złe zachowanie”.

Jak reagować:

• Podejdź do dziecka, przytul je, okaż empatię.

• Spróbuj odczytać przyczynę płaczu (np. zmęczenie, ból, głód).

• Staraj się reagować spokojnie i konsekwentnie – to buduje poczucie bezpieczeństwa.

W książce „Wychowanie małego dziecka” dr Magdaleny Kaczmarek czytamy: „Dziecko w pierwszych latach życia potrzebuje przede wszystkim bezpieczeństwa i uwagi – emocje są dla niego sposobem komunikacji”.

3. Odmowa i „bunt”

Maluchy w tym wieku często mówią „nie” gestami, odwracając się lub odrzucając zabawki. To naturalny sposób wyrażania niezależności i testowania granic.

Jak reagować:

• Daj maluchowi wybór w prostych sytuacjach: „Chcesz czerwony czy niebieski kubek?”

• Zachowaj konsekwencję w codziennych rytuałach.

• Stosuj pozytywne wzmocnienia – chwal, gdy dziecko współpracuje.

4. Agresja wobec innych

Uderzanie, popychanie czy szczypanie to częste zachowania w tym wieku. Maluchy nie rozumieją jeszcze zasad społecznych ani nie potrafią kontrolować impulsów.

Jak reagować:

• Natychmiast przerwij niebezpieczne zachowanie, mówiąc spokojnie: „Nie wolno uderzać”.

• Nazwij emocję dziecka i pokaż alternatywę: „Jesteś zły – możemy uderzyć poduszkę zamiast kolegi”.

• Zachęcaj do przytulania lub wyrażania uczuć słowami, nawet jeśli dziecko mówi tylko „ała” lub „mama”.

5. Budowanie więzi w codzienności

Najważniejsze dla maluszków jest bezpieczne, czułe otoczenie. Silna więź z opiekunem ułatwia dziecku naukę regulowania emocji i budowanie zaufania.

Proste sposoby:

• Krótkie przytulenia, kontakty wzrokowe, uśmiech i rozmowa.

• Wspólne rytuały: kąpiel, czytanie książeczki, kołysanka.

• Obecność i uwaga – nawet kilka minut codziennie może znaczyć wiele.

Jak pisze dr Maria Montessori: „Dziecko potrzebuje miłości i obecności dorosłego, aby mogło rozwijać swoje emocje w zdrowy sposób”.

Podsumowanie:
Zachowania maluszków 1–2 lata są naturalną częścią ich rozwoju. Zamiast skupiać się na tym, co „niegrzeczne”, warto spojrzeć, co dziecko próbuje nam przekazać. Spokój, empatia i konsekwencja to najlepsze narzędzia, by wspierać dziecko w nauce emocji i budowaniu relacji.